MSR 1 w 2026 r. - co naprawdę się zmienia?

Praktyczne spojrzenie na rok przejściowy przed MSSF 18

Rok 2026 jest dla MSR 1 dość przewrotny. Nie dlatego, że od 1 stycznia 2026 r. weszła duża nowelizacja samego standardu. Wręcz przeciwnie – w oficjalnych materiałach IFRS Foundation nowości obowiązujące od 1 stycznia 2026 r. dotyczą innych obszarów MSSF, natomiast MSR 1 pojawia się przede wszystkim w kontekście przyszłego zastąpienia przez MSSF 18. To ważne rozróżnienie: przy sporządzaniu sprawozdania finansowego za 2026 r. nadal stosujemy MSR 1, ale 2026 r. nie powinien być traktowany jako „rok bez zmian”. To raczej ostatni moment na przygotowanie spółki do nowej prezentacji sprawozdania finansowego od 2027 r.

MSSF 18 zastąpi MSR 1 od 2027 r.

Najważniejsza informacja jest więc taka: MSSF 18 „Prezentacja i ujawnianie informacji w sprawozdaniach finansowych” zastąpi MSR 1 i będzie obowiązywał dla rocznych okresów sprawozdawczych rozpoczynających się 1 stycznia 2027 r. lub później. IFRS Foundation wskazuje wprost, że MSSF 18 zastępuje MSR 1, przy czym IASB nie przepisała od nowa całej logiki MSR 1, lecz skupiła się głównie na rachunku zysków i strat oraz jakości ujawnień. Część wymogów MSR 1 została przeniesiona do MSSF 18, a część do MSR 8 i MSSF 7.

Z perspektywy spółek raportujących według MSSF w Unii Europejskiej znaczenie ma również to, że MSSF 18 został już zatwierdzony do stosowania w UE. EFRAG wskazuje datę zastosowania w UE na 1 stycznia 2027 r., datę zatwierdzenia 13 lutego 2026 r. oraz publikację w Dzienniku Urzędowym UE 16 lutego 2026 r.

Co to oznacza dla sprawozdania za 2026 r.?

Przede wszystkim nota dotycząca standardów opublikowanych, ale jeszcze nieobowiązujących, nie powinna być automatycznym, ogólnym zapisem. MSR 8 wymaga ujawnienia informacji istotnych do oceny możliwego wpływu nowego standardu na sprawozdanie finansowe w okresie pierwszego zastosowania. W przypadku MSSF 18 trudno będzie obronić lakoniczne zdanie, że „spółka analizuje wpływ”, jeżeli analiza procesów raportowych, planu kont, układu rachunku wyników czy raportowania zarządczego już pokazuje konkretne obszary zmian.

Nowy układ rachunku zysków i strat

Najbardziej widoczna zmiana po MSSF 18 dotyczy rachunku zysków i strat. Nowy standard wprowadza wymagane, zdefiniowane subtotalne pozycje, w tym zysk operacyjny oraz wynik przed finansowaniem i podatkiem dochodowym. Dla użytkownika sprawozdania brzmi to jak porządkowanie prezentacji. Dla spółki oznacza to jednak konieczność przejrzenia klasyfikacji przychodów i kosztów, sposobu prezentowania wyniku operacyjnego, struktury raportów zarządczych oraz powiązania tych danych z budżetami, KPI i kowenantami bankowymi.

Mierniki wyniku definiowane przez kierownictwo

Drugim istotnym obszarem są tzw. mierniki wyniku zdefiniowane przez kierownictwo. Jeżeli spółka komunikuje na zewnątrz własne miary wyniku, np. skorygowaną EBITDA, wynik operacyjny bez zdarzeń jednorazowych albo inne alternatywne subtotalne miary przychodów i kosztów, MSSF 18 wprowadzi dla nich bardziej uporządkowane ujawnienia. To oznacza konieczność pokazania, jak dana miara jest kalkulowana, dlaczego jest użyteczna oraz jak uzgadnia się ją z najbliższą porównywalną pozycją wymaganą przez MSSF.

Agregacja i dezagregacja informacji

Trzecim tematem jest agregacja i dezagregacja informacji. W praktyce chodzi o ograniczenie zbyt pojemnych pozycji typu „pozostałe”, „inne” albo „jednorazowe”, które często więcej ukrywają, niż wyjaśniają. Nowe podejście wymaga, aby podobne pozycje były grupowane, a pozycje różne – rozdzielane, jeżeli jest to potrzebne do zrozumienia sytuacji finansowej i wyników jednostki. To będzie szczególnie istotne przy pozycjach nietypowych, kosztach restrukturyzacji, odpisach, różnicach kursowych, wynikach na sprzedaży aktywów oraz elementach prezentowanych poza podstawową działalnością operacyjną.

Klasyfikacja zobowiązań i kowenanty

Nie można też zapominać o tych zmianach MSR 1, które formalnie weszły wcześniej, ale w 2026 r. nadal będą bardzo ważne w badaniu sprawozdania. Chodzi zwłaszcza o klasyfikację zobowiązań jako krótkoterminowych albo długoterminowych oraz o zobowiązania objęte kowenantami. W UE zmiany MSR 1 w tym zakresie obowiązują od 1 stycznia 2024 r., ale w praktyce nadal wymagają dokładnej analizy umów kredytowych, aneksów, dat testowania kowenantów i praw jednostki istniejących na dzień bilansowy.

MSR 1 wymaga, aby prawo do odroczenia spłaty zobowiązania przez co najmniej 12 miesięcy istniało na koniec okresu sprawozdawczego. Kowenanty, które jednostka musi spełnić na dzień bilansowy lub przed tą datą, wpływają na ocenę tego prawa nawet wtedy, gdy formalna weryfikacja następuje dopiero po dniu bilansowym. Natomiast kowenanty, które mają być spełnione dopiero po dniu bilansowym, zasadniczo nie wpływają na samą klasyfikację zobowiązania na ten dzień, ale mogą wymagać odpowiednich ujawnień.

2026 r. jako rok przygotowania do MSSF 18

Podsumowując: w 2026 r. nie mówimy o nowej, dużej zmianie MSR 1 obowiązującej od 1 stycznia 2026 r. Mówimy raczej o roku przejściowym – ostatnim pełnym roku przed zastąpieniem MSR 1 przez MSSF 18. Dobra praktyka na 2026 r. to nie tylko aktualizacja noty o nowych standardach, ale realna analiza wpływu MSSF 18: rachunek wyników, MPM, plan kont, system raportowania, dane porównawcze i komunikacja z użytkownikami sprawozdania. Spółki, które zrobią to dopiero przy zamknięciu 2027 r., technicznie mogą zdążyć, ale organizacyjnie będą pracowały pod presją. Lepiej potraktować 2026 r. jako rok przygotowania, a nie rok oczekiwania.